BART BAELE - Oogoloo Onoeogoroo
Schönfeld Gallery, Brussel

🕔12 Sep 2019 00:13

'Oogoloo Onoeogoroo':
eerste solo van Bart Baele in Schönfeld Gallery, Brussel

Rivoli building #21 - 690, Chaussée de Waterloo - 1180 Brussels

van 5 september tot 26 oktober

'Oogoloo Onoeogoroo' is een prikkelende solotentoonstelling van de Belgische schilder Bart Baele in de jonge Schönfeld Gallery in Brussel, een multiculturele metropool waar volgens een onderzoek uit 2013 liefst 104 talen worden gesproken. Nieuwe en recente schilderijen zijn een ogenopener voor het potentieel van de in ons land onderbelichte kunstenaar. Is de titel een toverspreuk, een onomatopee, een nonsenswoord uit een song of een ceremoniële strijdkreet? Het zijn onbestaande woorden, 'made by Bart Baele' toen hij in zijn dagboeknotities bijna achteloos bepaalde letters verving door een 'o' en 'e'. In een klein grijzig schilderij met wat roze penseelde hij 'oogoloo onoeogoroo' in drukletters over een tafereel met een rechtopstaande wolf, gevat in een ovaal. De ovaal valt te identificeren als een spiegel met een opgedrukte of met de vingers geschreven tekst, die de omgeving weerspiegelt. Als de wolf een spiegelbeeld is, kan hij ergens achter onze rug staan.



Bart Baele is niet bang om de wereld tongue-in-cheek te becommentariëren. Trump op wandel met een zakje van de Lascaux-expo, de feministe Germaine Greer in vogelgedaante met een ei in de schoot, een felgroene penisfiguur met een nazihelm, het boslandschap 'Guernica' met een hert, een abstract schilderijtje: de kunstenaar jongleert met onverwachte associaties en schilderstijlen. Hij gaat aan de slag met geschiedenis, wetenschappen, politiek, religie, literatuur, wat hij leest, wat hij tegenkomt, wat zich afspeelt in de wereld en het wezen van de mens. Noem het gerust schilderkunst, die schuurt en wringt. Niet zonder lef, een bijtende humor en een blasfemisch kantje. Maar wat zie je en wat gebeurt er precies? Zijn schilderijen zijn nooit helemaal te doorgronden, en dat maakt ze zo intrigerend.



"Mijn werk, ik probeer daar heel de wereld in te steken." Bart Baele zegt het in zijn boekenrijke woning annex atelier in de velden van Kalken, niet heel ver van Gent. "Iedereen neemt aan dat we vandaag leven in 2019 na Christus. Mijn geboortedatum is 25 jaar na Hitler. Ik zeg niet dat ik na Christus ben geboren, maar 25 jaar na de dood van Adolf Hitler. Dat geeft een heel ander idee van hoe je in je eigen tijd staat, denk ik." Zo lijkt hij tevens stelling te nemen tegen een donker oorlogsverleden en een nog voortlevende ideologie, maar hij positioneert zich ook in een periode van verwerking, heropbouw en revisie.

Voor de vuist weg had hij op een papiertje een aantal voor hem belangrijke namen opgelijst: de legendarische anarchist Ned Ludd, de Romeinse keizer Marcus Aurelius, de wetenschappers Freeman Dyson, Leon Lederman en Edward Witten, de Oostenrijkse schrijver Thomas Bernhard, de feministe Germaine Greer die met haar extreme ideeën en uitspraken regelmatig een knuppel in het hoenderhok gooit. Antonin Artaud voegde hij er nog aan toe, maar het lijstje blijft onvolledig. Diversiteit, dat woord noteerde hij eveneens. "Ik zal nooit een thema uitbuiten. Ik maak er maar één schilderij van, hooguit twee of drie. Ik verspring graag snel. Maar alles hangt aaneen, hè. Met kleine draadjes hangt alles aaneen."



Gebrek aan inspiratie heeft hij nooit: "Ik zie overal schilderijen, als ik naar de winkel ga of op café, overal. Voortdurend zie ik niet voor de hand liggende verbanden. En ik heb duizenden tekeningen waar ik details kan uithalen als vertrekpunt voor een schilderij." Bovendien leest hij veel, hij is geabonneerd op wetenschapssites, hij volgt nieuwsberichten, hij schrijft en hij zwerft af en toe 's nachts rond in de Kalkense Meersen waar hij 'nachtkleuren' fotografeert. Schilderen is altijd een nachtactiviteit. 'Zwarte schilderijen' komen geregeld terug. De achtergrond mag dan al eens overkomen als schoolbordzwart, zo knoopt hij aan bij de traditie van de middeleeuwse grisaille. Schipperend tussen schilderkunst en tekenkunst of zwierig geborsteld, een hybride, een amorfe of meer realistische beeldtaal en dikwijls gedempte tonen, maar niet altijd: de schilderstijl varieert.

In het kleine schilderij 'Oogoloo Onoeogoroo' staat een wolf rechtop in een lege ruimte met een crucifix aan de muur. Misschien een huiskamer, of een theaterscène met gordijnen aan weerskanten. Maar het zou evengoed een ovaal schilderij-in-het-schilderij kunnen zijn, een soort embleem op een muur. Of een spiegel, want de ovaal is bekroond met een ornament. Is het de wolf van fabels en sprookjes, de grote boze wolf, een vermomde mens of een 'lonely wolf'?  De titel klinkt bijna als een klanknabootsing van eenzaam wolvengehuil naar de maan.

Het werk van Bart Baele kan verraderlijk complex zijn en elk detail doet ertoe. Wat er qua kleurgebruik uitspringt, is het schilderij met de groene penisfiguur. Het doet me denken aan de 'période vache' van Magritte. De felgroene lul is een SS-er, die niet bijster zelfzeker kijkt. Genadeloze kritiek lijkt hand in hand te gaan met melancholie en een zekere droefheid. Tegelijk kan iets schelmachtigs binnensluipen, iets grotesks, iets tragikomisch. "Bruegel is soms niet ver weg", signaleert de kunstenaar. "Er zit eigenlijk veel cynisme en ironie in mijn werk. De maskerade van Ensor zit er ook in. Misschien is Magritte eveneens een geestelijke voorvader. Picabia alleszins, omwille van de diversiteit."


KUNSTENAARSPROFIEL BART BAELE OP KUNSTMAGAZINE